Wiesz o jednostce więcej, niż napisano w inwentarzu: notatki do jednostki

Kto popracował z jednostką, wie o niej więcej, niż napisano w inwentarzu. Jakie wsie i lata naprawdę się w niej znajdują. Że archiwum pomyliło się w tytule albo w latach. Że ta księga jest kopią innej, z zespołu konsystorskiego. Jak naprawdę zapisano nazwisko, które na pierwszy rzut oka łatwo odczytać inaczej.

Dotąd zostawało to w Twoich zeszytach i w pamięci. Następny badacz, otwierając tę samą jednostkę, zaczynał od zera, a tekst maszynowy znów wprowadzał go w ten sam błąd.

Teraz do każdej jednostki można dopisać notatki. Twoja wiedza o jednostce stoi obok tekstu odczytanego przez program i waży więcej niż on: program zgaduje, a Ty widzisz sam dokument.

Co można zapisać

• Co naprawdę jest w jednostce. Wsie, lata, parafie, rodzaj dokumentu — tak, jak znasz jednostkę, a nie jak nazwał ją inwentarz.
• Błąd w inwentarzu archiwum. W inwentarzu rok 1834, a księga obejmuje lata 1834–1836. Tytuł mówi „metryka”, a w środku są spisy spowiadających się.
• Kopię lub powiązaną jednostkę. Czystopis w konsystorzu, brudnopis w zespole parafialnym, ciąg dalszy w następnym inwentarzu.
• Jak naprawdę zapisano. Rozczytane trudne nazwisko, imię czy datę — tak, jak stoi w dokumencie.
• Coś własnego, rodzinnego. „Tu zapisany jest mój dziadek” — dla siebie. Takiego wpisu nie widzi nikt poza Tobą.

Kto to widzi

Supriaha nie przyjmie wpisu, w którym jest „mój dziadek”, „nasz ród”, „prababka …”, odnośnik do osoby z Twojego drzewa, adres e-mail lub telefon. Wiedzę o jednostce zapisuj osobnym wpisem dla wszystkich, a rodzinne sprawy — osobnym, dla siebie. Dosłowny tekst dokumentu nie podlega takiemu sprawdzeniu: «правнук его Иван» czy «Отец наш» w rewizji to słowa źródła i przechodzą.

Moderator może ukryć wpis na stronie księgi. Po usunięciu konta wpisy zostają jako wiedza o jednostce, ale bez podpisu. Wycofany przez Ciebie wpis znika ze strony księgi razem z wycinkiem.

Twoje odczytanie uczy Nyshporkę

Miejsca poprawnie odczytane przez Ciebie to właśnie te, w których program się pomylił. To więc najlepszy materiał, by nauczyć go lepiej rozczytywać dawne pisma.

• Twoje odczytania można wykorzystać do trenowania własnego modelu na Twoim komputerze.
• Gdy dzielisz się odczytaniem w serwisie Supriaha, idzie z nim wycinek tego miejsca ze skanu (jeśli skan jednostki jest na Twoim komputerze). Udostępniając odczytania, zgadzasz się, że właściciel Nyshporki może je wykorzystać do trenowania modeli rozpoznawania. Wycinki nie są publikowane ani przekazywane innym użytkownikom.

Jak dopisać

Na stronie. Otwórz stronę księgi w serwisie Supriaha, zaloguj się i kliknij „Dodaj wpis” w bloku „Notatnik jednostki”. Tak można dopisać opis jednostki, błąd w inwentarzu archiwum lub kopię — nie trzeba do tego instalować Nyshporki.

W Nyshporce. Poproś swojego asystenta: „dopisz do jednostki ДАВіО 904-24-54, że to kopia księgi z konsystorza”, „zapisz, jak naprawdę czyta się nazwisko we wpisie 153”. Asystent sam zna polecenia. Dla pracujących bez asystenta:

Pytania i odpowiedzi

Czym notatki różnią się od tekstu jednostki odczytanego przez Nyshporkę?

Tekst program odczytuje z całej jednostki po kolei i miejscami się myli. Notatki piszesz Ty, o tym, co wiesz na pewno. Wyszukiwanie pokazuje Twoje odczytanie obok wiersza maszynowego, więc następnym razem nazwisko się znajdzie, nawet jeśli program je przekręcił. Ale notatki nie liczą się jako odczytana jednostka: jeśli masz zapisane trzy miejsca, jednostka nie staje się od tego „odczytana”, a wniosek „w jednostce nie ma tego nazwiska” się na nich nie opiera.

Czy można udostępnić opis jednostki bez przekazywania wycinków do trenowania?

Tak. Opis jednostki, błędy w inwentarzu i kopie nie mają wycinków, można się nimi dzielić swobodnie. Odczytanie wiersza idzie razem z wycinkiem; jeśli nie chcesz go przekazywać, zachowaj odczytanie dla siebie — do wyszukiwania na Twoim komputerze działa tak samo.

Jak usunąć wpis, który już udostępniono?

Poproś asystenta o wycofanie wpisu albo wykonaj nysh note retract <справа> <ідентифікатор> i nysh note push <справа>. Wpis zniknie ze strony księgi, a jego wycinek zostanie usunięty.

Mam już własne notatki do jednostek w folderach. Jak je przenieść?

Foldery, w których wiersze zapisano jako [рядок N] …, przenosi nysh note import-eye <тека>. Odczytania staną się wpisami do jednostki, uwagi — Twoimi osobistymi wpisami; co z tego przekazać do Supriahy, decydujesz Ty.

Jak zobaczyć, co do jednostki dopisali inni?

Na stronie księgi w serwisie Supriaha albo poleceniem nysh note pull <справа>. Wpisy innych trafiają do Twojej jednostki tylko do odczytu, z oznaczeniem, kto je dodał.

Co jeszcze nowego w tej aktualizacji

Wyszukiwanie wśród represjonowanych

Nyshporka przeszukuje bazę „Український мартиролог ХХ ст.” („Ukraiński martyrolog XX wieku”) Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy — imienny indeks represjonowanych z lat 1920–1950. Po nazwisku (i, jeśli jest znane, imieniu) pokazuje daty życia, miejsce zamieszkania w chwili aresztowania, wyrok, rehabilitację i, co najważniejsze, numer archiwalnej sprawy śledczej — archiwum, zespół, inwentarz i jednostkę, według których zamawia się ją w archiwum.

Poproś asystenta: „poszukaj Ivana Petrenki wśród represjonowanych” albo wykonaj nysh find "Петренко Іван" --source martyrolog. Strona bazy jest chroniona przed automatycznymi zapytaniami, więc do tego wyszukiwania potrzebny jest dodatek Nyshporki; jeśli program powie, że go brakuje, poproś asystenta o jego zainstalowanie.

Baza obejmuje tylko część represjonowanych i nierówno: z jednego obwodu są tam setki osób, z innego — dziesiątki tysięcy. Pod każdym wyszukiwaniem Nyshporka pisze, ile osób jest w bazie z każdego archiwum — tak widać, ile wart jest wynik zerowy właśnie w Twoim obwodzie. Jeśli osoby nie znaleziono, nie jest to dowód, że nie była represjonowana; bazę się uzupełnia, więc wyszukiwanie warto powtarzać. Ogólne wyszukiwanie „co jest o mojej wsi” tej bazy nie pyta: dotyczy ona ludzi, a nie wsi.

Parafie wsi: więcej nazw, więcej ksiąg

• Inne zapisy nazwy wsi Nyshporka próbuje sama. Indeks archiwów znajduje parafię tylko po tym zapisie, pod którym ją wpisano: «Мястковка» nie znajdowała się po «М'ястківка». Teraz rosyjska i polska nazwa wsi oraz jej dawna nazwa są brane z informatorów, jeśli tam są. Jeśli wsi o takiej nazwie jest kilka, dawnych nazw się nie bierze, żeby nie trafić do cudzej wsi.
• Obok — parafia z XVIII w. z bazy Szadego. Parafie unickie i katolickie z ok. 1772 roku stoją pod polską nazwą z dekanatem, a Nyshporka podpowiada, jak otworzyć kartę parafii i znaleźć jej księgi.
• Duże parafie nie są już obcinane na 50 księgach. Indeks oddaje najwyżej 50 jednostek naraz; Nyshporka dobiera resztę według lat, a jeśli i tak się nie mieszczą, mówi o tym.
• Katalog Ridni znajduje księgi, gdy powiat zapisano w innym przypadku: «Острозький» i «Острозького» dają teraz ten sam wynik.

Wykazy jednostek inwentarza z Wikiźródeł

Projekt „Архів” w ukraińskich Wikiźródłach prowadzi wykazy jednostek wielu inwentarzy — z tytułami, latami i odnośnikami do mikrofilmów FamilySearch i plików Commons. Nyshporka zbiera teraz taki wykaz sama: poproś asystenta „zbierz wykaz jednostek ДАЖО zesp. 1 inw. 78 z Wikiźródeł”. Zebrane trafia do rejestru inwentarza, więc widać, które jednostki inwentarza są online i gdzie dokładnie. Bywa, że zbiorczy indeks przypisuje do parafii tylko część corocznych tomów, a pełna seria jest właśnie tutaj.

Wyszukiwanie w odczytanym tekście

• «Пошук» (Wyszukiwanie) stoi w «Основа» (Podstawa), zaraz po «Огляд» (Przegląd), i ma dwa pola. «Що шукаємо» (Czego szukamy) podpowie zapisy Twojego rodu i niedawne zapytania, ale wpisać można też wieś czy dowolne słowo. «Де» (Gdzie) podpowie zespoły, inwentarze i jednostki, w których jest odczytany tekst: «ДАВіО ф.904 · 50 справ». Ród Nyshporka bierze z profilu sama, a w obrębie jednej jednostki szuka też imion rodu obok i oznak rodziny w jednym wpisie. Aplikacja szuka tym samym sposobem co asystent, więc Twoja i jego odpowiedź się nie rozchodzą.
• Pod znaleziskami — «Де й чим шукали» (Gdzie i czym szukano): ile odczytanego tekstu przeczesano, a czego nie sprawdzano — podano z przyczyną. Widać więc, ile wart jest wynik zerowy.
• Na pierwszym miejscu stoi prawdziwe nazwisko. Wcześniej podobieństwo 100 miały wszystkie znaleziska, w których szukane słowo występowało choćby wewnątrz dłuższego słowa. Teraz 100 to tylko dokładne dopasowanie, przy każdym wierszu napisano, jakie to dopasowanie («точно» — dokładnie, «схоже слово» — podobne słowo, «інше закінчення» — inna końcówka, «у довшому слові» — w dłuższym słowie), a dokładne stoją pierwsze. Niczego nie wyrzucono: zlepione imię i nazwisko też bywają Twoim rodem, więc zostają na dole.
• Cały inwentarz lub zespół — jednym wyszukiwaniem. Podaj inwentarz — na przykład «ІА 630-1» — a wyszukiwanie przejdzie wszystkie odczytane jednostki, a ile jeszcze nie odczytano, poda liczbą. Zespół ze stu jednostek przechodzi się w pół minuty zamiast dwóch i pół, a pod polem widać, gdzie jest wyszukiwanie: «справи серії 37 із 109» (jednostki serii: 37 ze 109).
• Wyszukiwanie się nie zawiesza i nie gubi. Widać, co dokładnie robi; «Спинити» (Zatrzymaj) naprawdę zatrzymuje; jeśli wyjdziesz z ekranu i wrócisz, wyszukiwanie się odnajdzie.
• Uczciwy stan wyszukiwania. Nyshporka nie mówi już „poza wyszukiwaniem tysiące odczytów”, gdy naprawdę brakuje dwóch. «Зібрати індекс» (Zbuduj indeks) uzupełnia tylko to, czego brakuje, a pod przyciskiem widać, ile zostało czekać.

Wyszukiwanie w katalogach

• Pięć razy szybciej. Wszystkie źródła są odpytywane jednocześnie, a pod polem napisano, ile odpowiedziało i na kogo jeszcze czekamy («чекаємо: Internet Archive» — czekamy na Internet Archive). Wyszukiwanie można zatrzymać — wtedy widać znaleziska tych źródeł, które zdążyły.
• Niedokończony katalog jest tak nazwany. Jeśli zbieranie katalogu źródła zatrzymano lub się przerwało, lista źródeł pisze «обхід не докінчено» (przegląd niedokończony), a wyszukiwanie ostrzega, że znaleziska stamtąd są niepełne. Katalog zbiera się przyciskiem «Зібрати каталог» (Zbierz katalog) na liście źródeł, a kolejne kliknięcie kontynuuje, a nie zaczyna od nowa.
• Z karty wsi — od razu do katalogów. Przycisk «Каталоги →» (Katalogi) na karcie wsi otwiera wyszukiwanie z jej nazwą, a obok każdej jednostki widać, czyje to archiwum.

Odczyt: zatrzymać, zmienić, dokończyć

• «Спинити» (Zatrzymaj) naprawdę zatrzymuje odczyt. Wcześniej odczyt mógł zostać oznaczony jako „zatrzymany”, a w rzeczywistości trwać dalej i nie dopuszczać do karty graficznej następnej jednostki. Teraz zatrzymuje się wszystko, a jeśli zamkniesz Nyshporkę, odczyt zamyka się razem z nią.
• Postęp odczytu — na karcie jednostki: ile stron przetworzono, czy odczyt czeka na kartę graficzną, i przycisk «Спинити» (Zatrzymaj). Dopóki jednostka jest odczytywana, nie da się jej uruchomić ponownie.
• «Змінити» (Zmień) zatrzymuje odczyt i otwiera ten sam formularz: można przełączyć pismo lub dodać głos, a to, co już odczytano, nie ginie.
• «Додати голос» (Dodaj głos) na karcie odczytanej jednostki: drugi model doczytuje wszystkie strony osobno, niczego nie nadpisując.
• Widać, czego nie doczytano. W «Огляд» (Przegląd) i w «Прогони» (Przebiegi) każdy odczyt jest oznaczony: «готово» (gotowe), «читається зараз» (trwa odczyt) lub «не дочитано» (niedoczytane). «Дочитати» (Doczytaj) kontynuuje od miejsca, w którym się zatrzymał. Jeśli wszystkie strony mają już tekst, plan tak właśnie mówi — zamiast uruchomienia, które nic nie zrobi.
• Uruchomienie jest natychmiastowe. «Читати» (Czytaj) nie czeka już po 15 sekund: od razu widać «Ставимо в чергу…» (Dodajemy do kolejki…), a po sekundzie — «Зараз читається» (Trwa odczyt).

Jednostki w PDF sfotografowane telefonem są odczytywane w całości

Strony sfotografowane telefonem często leżą w PDF bokiem i stają się proste dopiero przy wyświetlaniu. Nyshporka przekazywała je do odczytu bokiem i z karty wychodziło kilka wierszy zamiast wszystkich. Teraz strona jest odczytywana tak, jak ją widać. Strony, które wcześniej już trafiły bokiem, Nyshporka obróci sama, gdy tylko ponownie otworzysz odczyt tej jednostki, i powie, ile ich było. Odczytany z nich tekst odłoży na bok, więc «Читати» (Czytaj) doczyta właśnie te strony, a reszty jednostki nie ruszy.

Bez ponownych pobrań

Biorąc jednostki z Supriahy, Nyshporka najpierw porównuje je z tym, co już odczytano na Twoim komputerze, i mówi: tyle już jest, tyle być może jest, tyle brakuje. Bierze tylko to, czego brakuje. Jednostka zamieszczona w Wikimedia Commons w kilku plikach-tomach pobiera się w całości, a nie tylko największy tom.

Aplikacja szybsza i spokojniejsza

• Strona główna otwiera się od razu, zamiast stać szarymi paskami po 10–15 sekund; «Черга справ» (Kolejka jednostek) nie zwalnia z każdą dodaną jednostką.
• Na żółto wyróżniono tylko to, co naprawdę trzeba poprawić, żeby odczyt czy wyszukiwanie nie dały błędnego wyniku. Pozostałe wyjaśnienia zwinięto w wiersz «ℹ Примітки» (Uwagi).
• Biblioteka liczy jednostki, a nie foldery; jednostki, z których skany usunięto dla zaoszczędzenia miejsca, pokazano osobno — «знято з диска» (usunięto z dysku). Kliknij wiersz jednostki — pod nim pojawią się pełny tytuł, folder i działania: przejrzyj karty, czytaj, szukaj rodu.
• «Приймальня» nazywa się teraz «Нові теки» (Nowe foldery) i pokazuje tylko to, co czeka na opis, pogrupowane według pochodzenia: setka numerów jednej gazety to jeden wiersz. Przy każdym folderze — «Аркуші» (Karty), «Описати» (Opisz) i «Не справа» (To nie jednostka). Gdy wpisujesz sygnaturę, pod polem widać, jak Nyshporka ją odczytała: archiwum, zespół, inwentarz, jednostka.
• Główna zakładka nazywa się teraz «Огляд» (Przegląd), żeby nie mylić jej z działem «Дослідження» (Badania).

Asystent wie, kiedy sięgnąć po Nyshporkę

Asystent wybiera narzędzie Nyshporki według krótkiego opisu, a gdy narzędzi na komputerze jest wiele, opisy rzadko używanych wypadają z jego pola widzenia — właśnie tych, które przyszły z aktualizacją. Opisy narzędzi Nyshporki są teraz o połowę krótsze, a nysh doctor sprawdza, czy asystent je widzi, i podpowiada, co zmienić, jeśli nie.

Zgodność

• Jednostki, do której dopisano notatki, poprzednie wersje Nyshporki nie odczytają. Zaktualizuj Nyshporkę na wszystkich komputerach, które otwierają ten sam folder. Jednostki bez notatek się nie zmieniają.
• Notatki pojawiły się po raz pierwszy w wersji 0.25; 0.26 dodała trenowanie na sprawdzonych wierszach i poprawiła kilka usterek notatek; 0.27 przynosi wszystko, co opisano wyżej w części „Co jeszcze nowego”.

Jak zaktualizować

nysh update — albo poproś swojego asystenta o aktualizację Nyshporki.