Przejdź do treści

Nyshporka

Nyshporka z lupą

Czyta rękopis. Przynosi to, co znalazła.

Nyshporka pomaga szukać przodków w dokumentach archiwalnych — księgach metrykalnych, spisach spowiadających się, rewizjach z XVIII–XIX wieku. Ale nie działa tak jak zwykły program.

Pracę wykonuje asystent, decydujesz Ty

Genealożka ogląda kartę, którą przyniósł jej asystent Nyshporka

Asystentowi takiemu jak Claude czy ChatGPT można pozwolić pracować na Twoim komputerze: otwierać foldery, uruchamiać programy, zapisywać wynik — i za każdym razem pytać o Twoją zgodę. Takiego asystenta nazywa się agentem.

Nyshporka powstała właśnie dla niego. Piszesz zwykłymi słowami: „oto folder ze skanami ksiąg metrykalnych z Czeczelnika — znajdź wszystkich Kowalskich”. Asystent czyta rękopiśmienne karty, szuka nazwiska i przynosi znalezione wiersze wprost na skanie, z numerem karty.

Czy to Twój ród — decydujesz Ty. Tak samo Ty decydujesz, co zamówić w archiwum i czy dzielić się odczytanym tekstem. Asystent pokazuje, a nie wyciąga wniosków za Ciebie.

Lekcje wideo

Seria krótkich lekcji wideo — od instalacji do pierwszego odkrycia i drzewa z dowodami, po 5–9 minut. Seria wciąż rośnie. Lekcje są po ukraińsku, z napisami, które YouTube przetłumaczy na Twój język.

Zobacz na żywo

Nyshporkę pokazano w działaniu podczas transmisji „ШІ-агенти в генеалогії: дослідження майбутнього” („Agenci AI w genealogii: badanie przyszłości”, „В гостях у Качки” nr 11) — demonstracja mniej więcej od 42. minuty.

Co Nyshporka daje asystentowi

Sam z siebie asystent nie zna archiwów i nie odczyta starego rękopisu. Nyshporka daje mu:

  • wiedzę, co gdzie leży — informatory archiwów, inwentarze zespołów, wykaz wsi i parafii;
  • umiejętność czytania rękopisów — trzy modele odczytu, wytrenowane na archiwach ukraińskich, mołdawskich i polskich: Pysar i Diak czytają cyrylicę, Skryba — alfabet łaciński;
  • pamięć — co już przejrzano i znaleziono, żeby nie kartkować tych samych kart drugi raz;
  • zasady uczciwej pracy — „nie znalazłem” zawsze z wyjaśnieniem, ile kart przejrzano.

Dlaczego to inne podejście

Zwykły program potrafi dokładnie to, co w nim zaprogramowano: ile przycisków — tyle możliwości. Nyshporka natomiast daje asystentowi osobne umiejętności — znaleźć jednostkę, odczytać kartę, znaleźć nazwisko, zapisać znalezisko — a on składa z nich to, czego potrzeba akurat dla Twojego pytania: „zrób tabelę wszystkich ślubów w tej wsi z lat 20. XIX wieku”, choć osobnego przycisku do tego nikt nie zrobił. A im mądrzejsi stają się asystenci, tym więcej potrafi Nyshporka — nawet bez aktualizacji.

Czego potrzeba

  • Komputer z systemem Windows, macOS lub Linux i około 5 GB wolnego miejsca.
  • Sama Nyshporka — bezpłatna, z otwartym kodem.
  • Asystent, który potrafi pracować na komputerze: Claude Desktop (subskrypcja Claude Pro lub Max), Claude Code albo Codex (subskrypcja ChatGPT).

Wszystko to instaluje się w pół godziny, bez żadnego polecenia — „Instalacja i podłączenie asystenta”. Modele odczytu asystent zainstaluje sam: to dwa jednorazowe kroki, nysh htr install i nysh models get.

Skany nigdzie nie trafiają — wszystko działa na Twoim komputerze. Nie ma telemetrii ani kont.

Stan: wczesna wersja

Katalogi, odczyt rękopisu, wyszukiwanie nazwiska, ewidencja i aplikacja w przeglądarce działają. Czego jeszcze nie ma — w częstych pytaniach, bez przemilczeń.

Słowa, które tu się pojawiają

słowo co to jest
asystent (agent) asystent AI — Claude Desktop, Claude Code lub Codex — któremu pozwolono pracować na Twoim komputerze
modele odczytu Pysar, Diak i Skryba — zamieniają rękopiśmienną kartę w tekst
odczytany tekst to, co model odczytał z karty. Zawiera błędy: szuka się w nim, a znalezisko ogląda na skanie
jednostka archiwalna jednostka przechowywania z sygnaturą, np. ДАХмО 315-1-8433; w Nyshporce — jeden folder ze skanami
karta · skan strona jednostki · jeden obraz (skan)
zestaw skanów komplet skanów jednej jednostki — własny, kupiony lub ze strony archiwum
folder roboczy folder Nyshporki, domyślnie Документи\Нишпорка (Dokumenty\Nyshporka): tam leżą Twoje badania. W poleceniach nazywa się „przestrzenią roboczą” (workspace)
aplikacja okno Nyshporki w przeglądarce — by widzieć znaleziska, przeglądać skany i odczytany tekst
skille gotowe schematy pracy dla asystenta: jak odczytać jednostkę, jak szukać nazwiska, gdzie kopać dalej
Supriaha wspólny bank odczytanych jednostek na nyshporka.online/supriaha: tego, co odczytał jeden, nie trzeba czytać drugi raz

Dokąd dalej