Co było wiadomo
- Ioan Dolishchynskyi — kapłan w Lypovenkach w powiecie bałckim od 1795 roku
- W XIX wieku nosiciele nazwiska zapisani są jako jednodworcy — a więc szlacheckie korzenie musiały istnieć
Czego brakowało
- W zespole szlacheckim nie ma sprawy rodu
- W alfabetycznych spisach szlachty i uchwał zgromadzenia szlacheckiego rodu nie ma
- Skąd pochodził sam Ioan: w metrykach Lypovenek z lat 1766–1795 go nie ma
Jak szukała Nyshporka
Gdy indeksy milczą — czytać same księgi
Zostaje jedno: czytać jednostki Podolskiego Zgromadzenia Szlacheckiego strona po stronie. Nyshporka odczytała około 120 jego jednostek — ponad 50 tysięcy stron dawnej kursywy.
Rzadkie nazwisko — każde trafienie na widoku
Nazwisko jest rzadkie, więc jeśli ród jest w odczytanym tekście, wyszukiwanie go nie przeoczy. W księdze protokołów z 1802 roku, liczącej 1757 stron, pojawiło się ono dokładnie na jednej — 1192.
Porównać z rękopisem
Maszyna odczytała nazwę parafii jako „Orsan”. Litery porównano z innymi słowami tego samego pisarza — i wyszła cerkiew ozerańska.
Akt nr 664, 17 grudnia 1802 roku
Bracia Yan i Habriel Dolishchynski — synowie Teodora, wnukowie Mykhaila — prosili Podolskie Zgromadzenie Szlacheckie o uznanie ich szlachectwa. Yan to nasz Ioan. Dowodami były wypis z metryki jego chrztu z 1758 roku i zeznania dwunastu szlachciców.
- Jak odczytała maszyna
- w Sięgach Metrycnych Cerhwi Orsan
- Jak napisano naprawdę
- Tysiąc Siedmset Pięćdziesiąt Ośmego Roku Dwudziestego Czwartego Dnia Marca, w Xięgach Metrycznych Cerkwi Ozerańskiey, Urodzonego Jana Doliszczynskiego…
- Po polsku
- Roku tysiąc siedemset pięćdziesiątego ósmego, dwudziestego czwartego dnia marca, w księgach metrykalnych cerkwi ozerańskiej [zapisany chrzest] szlachetnie urodzonego Jana Doliszczyńskiego…
Uchwała zgromadzenia
«…złożone przez Urodzonych Doliszczynskich Dowody za dostateczne uznawszy Ród ich… do Pierwszey Części Szlacheckiey Xiąszki Podolskiey Gubernij wnieść…»
Zgromadzenie uznało dowody za wystarczające, postanowiło wpisać ród do pierwszej części księgi rodowodowej guberni podolskiej i wydać patent — za opłatą dwóch rubli do kasy komisji.
Trzy pokolenia z jednego aktu
Akt wymienia całą rodzinę — z wiekiem na grudzień 1802 roku. Tak ród od razu urósł o dwa pokolenia w górę i o jedno w dół.
Obaj bracia to „duchowni przy cerkwiach” w Lypovenkach w powiecie bałckim. Na miodowo — imiona, które dał akt.
Co było dalej
Zatwierdzenia tej uchwały nie znalazłem nigdzie: w księgach rodowodowych pierwszej części pod literą „D”, w alfabecie uchwał z 1802 roku ani w późniejszych spisach szlachty rodu nie ma. Wersja robocza — patentu ostatecznie nie wykupiono.
Tak więc akt nr 664 to na razie jedyny znaleziony dokument, w którym zgromadzenie szlacheckie uznało ród za szlachecki.
Jedna data to jeszcze nie dowód
Dlatego zebrałem wszystkie miejsca, w których Ioan sam podaje swój wiek. Te zapisy sporządzali różni ludzie w różnych latach i wszystkie zgodnie wskazują na rok 1758.
| Źródło | Wiek | A więc urodzony |
|---|---|---|
| akt zgromadzenia szlacheckiego, 1802 | 44 | ~1758 |
| rewizja duchowieństwa, 1811 | 52 | ~1759 |
| spis rewizyjny, 1816 | 56 | ~1760 |
| spis spowiadających się, 1818 | 60 | ~1758 |
| spis spowiadających się, 1821 | 63 | ~1758 |
| lista służbowa, 1822 | 63 | ~1759 |
Ozerna, której nie ma na mapie
Nazwy „Ozerna” nie było w żadnym podolskim informatorze. Znalazła się w książce „Parafie i cerkwie eparchii podolskiej” z 1901 roku (autor — Setsynskyi), na s. 812: «Первоначально Шумиловъ назывался „Озирна“». Tamże napisano, że drewnianą cerkiew św. Łukasza zbudowano w 1752 roku, czyli sześć lat przed chrztem.
Co jeszcze nie zostało udowodnione
Shumyliv to wiodąca wersja, a nie fakt. Księgi metrykalnej wsi Ozerna czy Shumyliv z 1758 roku nie znaleziono. To właśnie ona zamieniłaby wersję w dowód.
Ręka samego Ioana
A w księdze metrykalnej Lypovenek z 1798 roku jest coś, czego nie da żaden przekaz: podpis Ioana pod wpisem. To najstarszy znany autograf rodu Dolishchynskich.
- Jak napisano
- Іереи Іоаннъ Долищинский
Co otrzymał badacz
- Dosłowna transkrypcja aktu nr 664 — wiersz w wiersz, z rozwiniętymi skrótami i oznaczeniem niepewnych miejsc
- Tłumaczenie na język ukraiński i rodowód, który wynika z aktu
- Czego z aktu nie da się wywnioskować — w osobnym rozdziale
- Losy uchwały: sprawdzone księgi rodowodowe, spisy alfabetyczne i listy — przy każdym „brak” podano, ile sprawdzono
- Dokąd iść dalej: jednostki, których jeszcze nie zdigitalizowano
Ile pracy
- ≈120
- jednostek zgromadzenia szlacheckiego odczytano
- 50+ tys.
- stron w nich
- 1192.
- strona z aktem — jedna z 1757
- 12
- szlachciców-świadków w akcie